Ат қоюш — мубарәк исим

Release: 01.08.2026


Бу нахша «Ат қоюш — мубарәк исим» дәп аталған болуп, уйғур ат қоюш дәстүриниң диний вә мәдәний мәнзирисини баян қилиду. Нахшада мулла тәрипидин азан оқулиши вә исимниң үч қетим ейтилиши, дуа билән бәрәкәт тиләш вә 40-күндә өткүзүлидиған «қириқ суйи» обрити сүритилгән. Әр вә аял авазлири үчүн орунлар бөлингән бу әсәр меһир, дин вә саадәт тиләклирини өз ичигә алиду.


ئات قويۇش — مۇبارەك ئىسم

بۇ ناخشا «ئات قويۇش — مۇبارەك ئىسم» دەپ ئاتالغان بولۇپ، ئۇيغۇر ئات قويۇش دەستۇرىنىڭ دىنئىي ۋە مەدەنىي مەنزىرەسىنى بايان قىلىدۇ. ناخشادى مۇلا تەرىپىدىن ئازان ئوقۇلىشى ۋە ئىسمنىڭ ئۈچە قېتىم ئېيتىلىشى، دوئا بىلەن بەرىكەت تىلەش ۋە 40-كۈن تەقدىمىدىكى «قىرىق سۇيى» ئوبرىتى سۈرەتلەنگەن. ئەركەك ۋە ئايال ئاۋازلىرىغا بۆلۈنگەن بۇ ئەسەر مېھىر، دىنىي تىلەكلەر ۋە ساغلام ئۆمۈر ئىستەكلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.


Имя — благословение

Песня под названием «Ат қоюш — мубарәк исим» рассказывает о религиозной и культурной атмосфере уйгурского обряда наречения имени. В песне показаны чтение азана муллой и трёхкратное произнесение имени, молитвы с просьбой о благословении и обряд «қириқ суйи» (омовение на 40-й день). В произведении предусмотрены партии для мужского и женского голосов; оно выражает пожелания любви, религиозного благословения и здоровья на всю жизнь.

Уйғурчә

Он икки күн өтти, өйгә нур толди, Сәбиниң күлкиси дилни хош қилди. Ата-ана дуаси, қериндаш жиғилди, Бүгүн бу өйдә бир исим қоюлди. Мулла кәлди өйгә, чоңлар олтарди, Дуа билән өйгә бәрикәт яғди. Азан оқулуп, жүрәкләр толди, Яхши нийәт билән бу мәрасим болди. *«Әй бовақ, саңа исим қойдуқ!»* *«Әй бовақ, саңа исим қойдуқ!»* *«Әй бовақ, саңа исим қойдуқ!»* Исиминг билән гүлләнсун һаят, Қәдимиңгә йер болсун саадәт. Ата-анаң көрсүн гөзәл камал, Өмрүң узун болсун, болғин бәхтияр! Ат қоюш — мубарәк, мубарәк болсун, Бу исимға бәхит вә нур толсун! Дуа билән башланған һәр бир қәдәм, Сәби үчүн болсун бәхитлик алим! Азан билән исми қулақта яңриди, Меһир билән өйниң төридә қалди. Ат қоюш — мубарәк, мубарәк болсун, Сәби күлкиси өйләргә толсун! Аяллар кәлди, қолда аш-нан билән, Шерин сөз, меһир, иссиқ дуалар билән. Яш аниға ярдәм, көңлигә медәт, Сәби беқишқа бөлүшти һиммәт. Сағлам болсун, — **Амин, амин!** Өмри узун болсун, — **Амин, амин!** Қәдими қутлуқ болсун, — **Амин, амин!** Ата-аниға бәхит болсун, — **Амин, амин!** Чоңлар қол ачип, дуа оқуди, «Яхши инсан болсун!» дәп тиләк қилди. Боваққа соғилар, кийимләр берилди, Меһирниң совғиси өйгә төкүлди. Ат қоюш — мубарәк, мубарәк болсун, Бу исимға бәхит вә нур толсун! Дуа билән башланған һәр бир қәдәм, Сәби үчүн болсун бәхитлик алим! Ана меһри билән өссун бу гүли, Ата дуаси болсун униң йоли. Ат қоюш — мубарәк, мубарәк болсун, Сәби күлкиси өйләргә толсун!

ئات قويۇش — مۇبارەك ئىسم

ئات قويۇش — مۇبارەك ئىسم ئۇيغۇرچە ناخشا — ئەركەك-ئايال ئاۋازلىرى ئۈچۈن كىرىش — ئايال يالغۇز، نازۇك ئون ئىككى كۈن ئۆتتى، ئۆيگە نۇر تولدى، سەبىنىڭ كۈلكىسى دىلنى خۇش قىلدى. ئاتا-ئانا دۇاعىسى، قېرىنداش جىغىلدى، بۈگۈن بۇ ئۆيدە بىر ئىسم قويۇلدى. 1-قىسىم — ئەركەك ئاۋازى مۇلا كەلدى ئۆيگە، چوڭلار ئولتۇردى، دعا بىلەن ئۆيگە بەرەكەت ياغدى. ئازان ئوقۇلۇپ، يۈرەكلەر تولدۇ، ياخشى نېيەت بىلەن بۇ مەراسىم بولدى. مۇلا ياكى چوڭ ئاتا — تىلدا، ئۇچە قېتىم: «ئەي بۆۋاق، سەنىڭ ئىسمىڭ — ______!» «ئەي بۆۋاق، سەنىڭ ئىسمىڭ — ______!» «ئەي بۆۋاق، سەنىڭ ئىسمىڭ — ______!» ئايال ئاۋازلىرى — جاۋاپ ئىسمىڭ بىلەن گۈللەنسۇن ھايات، قادىمىڭگە يەر بولسۇن سەئادەت. ئاتا-ئاناڭ كۆرۈسۈن گۈزەل كامال، ئۆمۈرۈڭ ئۇزۇن بولسۇن، بولغۇس بەختيار! قايمە بارلىق ئاۋازلار — ئەركەك ۋە ئايال ئات قويۇش — مۇبارەك، مۇبارەك بولسۇن، بۇ ئىسمغا بەخت ۋە نۇر تولسۇن! دعا بىلەن باشلانغان ھەر بىر قەدەم، بۆۋاق ئۈچۈن بولسۇن بەختلىك ئالەم! ئەركەك ئاۋازى ئازان بىلەن ئىسمى قۇلاقتا يانغرىدى، ئايال ئاۋازلىرى مېھىر بىلەن ئۆينىڭ تۆرىدە قالدى. بارلىق ئاۋازلار ئات قويۇش — مۇبارەك، مۇبارەك بولسۇن، بۆۋاق كۈلكىسى ئۆيلەرگە تولسۇن! 2-قىسىم — ئايال ئاۋازى ئۇزلۇقسىز ئاياللار كەلدى، قولدا ئاش-نەن بىلەن، ئىسسىق سۆز، مېھىر، يۈكسەك دۇالار بىلەن. يېڭى ئانغا ياردەم، كۆڭلىگە مەدەت، بۆۋاقنى بېقىشقا بىللە ھىممەت بۆلۈندى. ئاياللار خۇرسى — بىر-بىرىگە جاۋاپ ساغلام بولسۇن — ئامين، ئامين! ئۆمۈرى ئۇزۇن بولسۇن — ئامين، ئامين! قادىمى قۇتلۇق بولسۇن — ئامين، ئامين! ئاتا-ئاناڭغا بەخت بولسۇن — ئامين، ئامين! ئەركەك ئاۋازى چوڭلار قول ئاچۇپ، دعا ئوقۇدى، «ياخشى ئىنسان بولسۇن!» دېپ تىلەك قىلدى. بۆۋاققا سوغىلەر، كىيىم-كىچەك بىرىلدى, مېھىرنىڭ سوغىسى ئۆيگە تۆكۈلدى. قايمە بارلىق ئاۋازلار ئات قويۇش — مۇبارەك، مۇبارەك بولسۇن، بۇ ئىسمغا بەخت ۋە نۇر تولسۇن! دعا بىلەن باشلانغان ھەر بىر قەدەم، بۆۋاق ئۈچۈن بولسۇن بەختلىك ئالەم! ئايال ئاۋازى ئانا مېھرىدەك ئاپپاق بولسۇن، ئەركەك ئاۋازى ئاتا دۇاسىدەك كۈچلۈك بولسۇن. بارلىق ئاۋازلار ئات قويۇش — مۇبارەك، مۇبارەك بولسۇن، بۆۋاق كۈلكىسى ئۆيلەرگە تولسۇن! 3-قىسىم — ئەركەك ئاۋازى (سالماقلىق) قىرىق كۈن ئۆتكۈچە ئۆيدە بىر تىنىچلىق، ئانا بىلەن بۆۋاق تاپتى بىر جانلىق. يەقىن-يۇقۇن زىيارەت قىلدى، قېرىنداشلار، مېھىر ئېلىپ كەلدۇ يېقىن ئاياللار. ئايال ئاۋازى قىرىق كۈن تولغاندىن كېيىن قىرىق سۇي بولدى، بۆۋاق يېڭى ھايات بوسۇغىسىدىن ئۆتتى. سۇ بىلەن تازىلىق، دعا بىلەن نۇر، ئەلگە تونۇشتۇ بۇ كىچىك خۇزۇر. بارلىق ئاۋازلار — كۆتۈرۈلگەن ھالدا قىرىق سۇي — يېڭى بىر باشلىنىش، مېھىر بىلەن ئۆسسۇن ھەر بىر تىرىلىش. ئىسمىنى كۆتەرۋېسۇن پاق دىل ۋە ۋىجدان, بەختلىك بولسۇن ئۇ بۈگۈندىن باشلاپ! ئاخىرقى قايمە مۇلا ياكى چوڭ ئاتا — تىلدا «بۇ ئىسم مۇبارەك بولسۇن، ئۆمۈرى ئۇزۇن بولسۇن!» ئايال ئاۋازى ئانا سۈتىدەك ئەپپاق بولسۇن، ئەركەك ئاۋازى ئاتا دۇاسىدەك كۈچلۈك بولسۇن. ئايال ئاۋازى قادىمى گۈللۈك يوللارغا تولسۇن, ئەركەك ئاۋازى ئىسمىنىڭ شۆھرىتى ئەللەرگە بولسۇن. بارلىق ئاۋازلار — ئاخىرقى قايمە ئات قويۇش — مۇبارەك، مۇبارەك بولسۇن، بۇ ئىسمغا بەخت ۋە نۇر تولسۇن! ئون ئىككى كۈنلۈك بۇ قۇتلۇق مەراسىم, ئۆمر بويى يانغرسۇن مۇبارەك ئىسم! بارلىق ئاۋازلار — ئاستا ئامين… ئامين… مۇبارەك بولسۇن… ئات قويۇش مۇبارەك بولسۇن…

Info

Бир идея болди — уйғур ат қоюш дәстири тоғрилиқ музикавий бир әсәр иҗад қилиш. Аввәл умумий қурулма түзүлиду: кириш, қисимлар, азан, дуа вә қириқ суйи көрүнүшлири билән қайма. Әр вә аял авазлири үчүн партиялар бөлүнүп, ким немә ейтишини бәлгүләш иши болуп өтти. Текстни редакция қилиштә бәзи тәкрарлар қисқарттилип, тилни салмақлиқ вә сезгир қилиш үчүн сүзүлди. Азанниң үч қетим ейтилиши, дуаниң әпсиманлиғи вә қириқ суйиниң символи мәтингә нурғун һис-туйғу қошти. Кейин мәтин русчә вә араб әлифбасиға тәрҗимә қилинип, ижраға тәйяр нусхалар тәйярланди. Нәтижидә бу нахша ижра қилишқа ярашлиқ, иссиқ вә һөрмәтлик бир әсәргә айланди. بىر پىكىر بولدى — ئۇيغۇر ئات قويۇش دەستۇرى توغرىسىدا مۇزىكاۋى بىر ئەسەر ياراتماق. ئالدى بىلەن ئومۇمىي قۇرۇلما تەشكىل قىلىندى: كىرىش، قىسمىلار، ئازان، دۇئا ۋە قىرىق سۇيى كۆرۈنۈشلەرى بىلەن قايمە. ئەركەك ۋە ئايال ئاۋازى ئۈچۈن پارتىيالار بۆلۈندى ۋە كىم نېمىلەرنى ئايتىدىغانلىقى بەلگىلەندى. ماتىننى تەھرىرلەش جەريانىدا بەزى تەكرارلار كەسىلدى، تىلنى سالماق ۋە ھىسسىي قىلىش ئۈچۈن سۆزلەر سۈزۈلدى. ئازاننىڭ ئۈچەندە ئېيتىلىشى، دۇانىڭ ئىزچىللىقى ۋە قىرىق سۇيىنىڭ رىمۋوتى ماتىنغا چوڭقۇرلۇق قوشتى. كېيىن ماتىن رۇسچىغا ۋە ئەرەب ئەلِفباسىغا تەرجىمە قىلىنىپ، ئىجرا ئۈچۈن تەييار تۈرلەر ھاسىل قىلىندى. نەتىجىدە بۇ ناخشا ئىجرا قىلىشقا لايىق، ئىسسىق ۋە ھۆرمەتلىك بىر ئەسەرگە ئايلاندى. Была идея музыкально рассказать о традиции уйгурского наречения имени. Сначала была выстроена структура: вступление, куплеты, драматические моменты — азан, дуа и обряд «қириқ суйи» — и припев. Были распределены партии для мужского и женского голосов и определено, кто что исполняет. В процессе редактирования убрали часть повторов и сделали язык более торжественным и чувственным. Включение азана, молитв и омовения на сороковой день придало тексту ритуальную глубину. Затем тексты подготовили в русской и арабской версиях для удобства исполнения. В итоге получилась тёплая, уважительная песня, хорошая и удобная для исполнения.

Video

Youtube